Ο φωτογράφος που κράτησε ζωντανή τη μνήμη της Λευκάδας ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης του νησιού
Υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται σε έναν τόπο και υπάρχουν κι εκείνοι που, χωρίς να έχουν γεννηθεί εκεί, γίνονται κομμάτι του. Ο Fritz Berger, ο «Ρίκος» όπως τον γνώρισαν και εξακολουθούν να τον αποκαλούν οι Λευκαδίτες, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 το Δημοτικό Συμβούλιο Λευκάδας αποφάσισε ομόφωνα την ανακήρυξή του σε επίτιμο δημότη. Μια τιμή που έρχεται να αναγνωρίσει επίσημα μια σχέση ζωής η οποία έχει ξεκινήσει περισσότερο από έξι δεκαετίες πριν.
Ο Fritz Berger γεννήθηκε το 1938 στην Ελβετία και έφτασε στη Λευκάδα το 1962, ως εθελοντής αναπτυξιακής βοήθειας της Ελβετικής Χριστιανικής Κίνησης για την Ειρήνη. Έζησε κυρίως στη Νότια Λευκάδα, στον Νικολή, μαζί με τη σύζυγό του Ντόρα και τα παιδιά τους, και παρέμεινε στο νησί έως το 1972. Ήταν μια εντελώς διαφορετική Λευκάδα από τη σημερινή. Χωριά φτωχά, άνθρωποι που ζούσαν από τη γη και τον καθημερινό μόχθο, δύσκολες συνθήκες ζωής και μια κοινωνία που βρισκόταν λίγο πριν από τις μεγάλες αλλαγές των επόμενων δεκαετιών. Ο Berger δεν υπήρξε όμως απλώς παρατηρητής αυτής της εποχής. Έζησε μαζί με τους ανθρώπους της και εργάστηκε δίπλα τους. Και ταυτόχρονα έκανε κάτι που σήμερα αποδεικνύεται ανεκτίμητο: φωτογράφισε. Με τη φωτογραφική του μηχανή κατέγραψε ανθρώπους, χωριά, σπίτια, καλλιέργειες, τοπία, δουλειές και μικρές στιγμές της καθημερινότητας. Δεν αναζήτησε το εντυπωσιακό. Φωτογράφισε το αληθινό. Γυναίκες και άνδρες στη δουλειά, παιδιά στα χωριά, ανθρώπους στα καφενεία, αγρότες στα χωράφια, οικογένειες και πρόσωπα που διαφορετικά ίσως να είχαν χαθεί μαζί με την εποχή τους. Γι' αυτό και οι φωτογραφίες του Fritz Berger δεν αποτελούν σήμερα απλώς ένα φωτογραφικό αρχείο. Αποτελούν ένα κομμάτι της συλλογικής μνήμης της Λευκάδας.
Ο Fritz Berger και οι εκδόσεις Fagotto Books
Για εμάς στις εκδόσεις Fagotto Books η ανακήρυξη του Fritz Berger σε επίτιμο δημότη έχει και μια ιδιαίτερη, προσωπική σημασία. Η συνεργασία μας μαζί του μετρά πολλά χρόνια και έχει οδηγήσει στην έκδοση τριών βιβλίων που διασώζουν και συστήνουν στο σημερινό κοινό το φωτογραφικό του έργο. Το 2006 κυκλοφόρησε το «Λευκάδα, ένα ταξίδι στο χρόνο», μια πρώτη περιήγηση στη Λευκάδα των αναμνήσεών του μέσα από εικόνες ανθρώπων και τόπων. Ακολούθησε το 2010 το «Λευκάδα, Άνθρωποι και Τοπία», με φωτογραφίες μιας σκληρής αλλά βαθιά ανθρώπινης καθημερινότητας, τραβηγμένες με εκείνο το διακριτικό και τρυφερό βλέμμα που χαρακτηρίζει όλο το έργο του.
Και το 2026 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις μας το «Η Λευκάδα της δεκαετίας του ’60 / The Lefkada of the '60s», η πληρέστερη έως σήμερα έκδοση αφιερωμένη στις φωτογραφίες του Fritz Berger από εκείνη την περίοδο. Στις σελίδες της συγκεντρώνονται χαρακτηριστικές εικόνες από τις προηγούμενες εκδόσεις μαζί με φωτογραφίες που παρουσιάζονται για πρώτη φορά. Τρία βιβλία, αλλά ουσιαστικά μία μεγάλη αφήγηση: η ιστορία ενός τόπου που άλλαξε και ενός ανθρώπου που είχε την ευαισθησία να καταγράψει αυτή την αλλαγή.
Μια πρόταση που περίμενε δέκα χρόνια
Η σημερινή αναγνώριση έχει για εμάς ακόμη μεγαλύτερη σημασία και για έναν επιπλέον λόγο. Τον Φεβρουάριο του 2016, στα εγκαίνια της μόνιμης έκθεσης φωτογραφιών του Fritz Berger στο Διοικητήριο της Λευκάδας, ο Νίκος Θερμός από τις εκδόσεις Fagotto Books είχε προτείνει δημόσια, ενώπιον των τοπικών αρχών, την ανακήρυξή του σε επίτιμο δημότη της Λευκάδας. Χρειάστηκε να περάσουν δέκα χρόνια. Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ήρθε τελικά το 2026 και ήταν ομόφωνη. Ίσως γιατί στην πραγματικότητα ο Fritz Berger είχε γίνει Λευκαδίτης πολύ πριν από οποιαδήποτε επίσημη απόφαση. Έγινε Λευκαδίτης μέσα από τη ζωή του στα χωριά του νησιού, μέσα από τους ανθρώπους που γνώρισε, μέσα από τις επιστροφές του στη Λευκάδα όλα αυτά τα χρόνια και, κυρίως, μέσα από τις χιλιάδες εικόνες με τις οποίες διέσωσε ένα κομμάτι της ιστορίας της. Η ανακήρυξή του σε επίτιμο δημότη είναι επομένως κάτι περισσότερο από μια τιμητική διάκριση. Είναι ένα ευχαριστώ της Λευκάδας προς έναν άνθρωπο που την αγάπησε, την υπηρέτησε και την κοίταξε με προσοχή όταν ακόμη κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει πόσο πολύτιμες θα γίνονταν, ύστερα από δεκαετίες, αυτές οι εικόνες. Από την πλευρά μας, στις εκδόσεις Fagotto Books, αισθανόμαστε ιδιαίτερη χαρά που ένα σημαντικό μέρος αυτού του έργου έχει βρει τη θέση του στις σελίδες των βιβλίων μας.
Θερμά συγχαρητήρια, Ρίκο.
Για εμάς (και πιστεύουμε για πολλούς Λευκαδίτες), ο τίτλος του επίτιμου δημότη απλώς επισφραγίζει κάτι που ήταν γνωστό εδώ και πολλά χρόνια: ήσουν ήδη ένας από εμάς.
